ช่วงหลังออกดอกถึงผลขนาดเท่าไข่ไก่ เป็นช่วงวิกฤตที่สุดของทุเรียนเมื่อเจอมรสุม เพราะรากแช่น้ำ ดินแน่น และเชื้อราเจริญเติบโตได้ดี
การดูแลทุเรียนในช่วงหลังออกดอก (ระยะติดผลอ่อน / หางแย้ไหม้ ถึงผลขนาดเท่าไข่ไก่) ท่ามกลางสภาวะมรสุม — ฝนตกชุก ลมแรง และความชื้นสัมพัทธ์สูง — มักเกิดปัญหาดอกร่วง ผลร่วง และโรคพืชได้ง่าย แนวทางและมาตรการเชิงปฏิบัติมีดังนี้
1. การจัดการน้ำและความชื้นในดิน
- เร่งระบายน้ำออกจากแปลง ตรวจสอบระบบระบายน้ำรอบทรงพุ่มและร่องสวนไม่ให้น้ำขังเด็ดขาด โดยเฉพาะแปลงที่ทำนอกฤดูหรือพื้นที่ราบลุ่ม
- ควบคุมปริมาณน้ำ หากฝนตกหนักติดต่อกันหลายวัน ดินจะอิ่มตัวด้วยน้ำ ควรหยุดให้น้ำระบบสปริงเกอร์ทันที และอาจขุดร่องระบายน้ำรอบทรงพุ่มให้ลึกขึ้นเพื่อดึงน้ำส่วนเกินออก
- ป้องกันดินแน่น (Soil Aeration) หลังฝนหยุดและดินเริ่มหมาด ควรพรวนดินเบาๆ บริเวณผิวดินรอบทรงพุ่ม (ระวังอย่าให้กระทบรากฝอย) เพื่อช่วยให้อากาศถ่ายเทเข้าสู่ระบบรากได้ดีขึ้น ป้องกันรากเน่า
2. การป้องกันและกำจัดโรคพืช
ความชื้นสูงและลมแรงเป็นปัจจัยเร่งให้เกิดโรคสำคัญ
โรครากเน่าโคนเน่า (Phytophthora palmivora)
- ทาแผลหรือราดโคนด้วยสารป้องกันกำจัดเชื้อรา โพแทสเซียม ฟอสไฟต์ (Potassium Phosphite) ตามอัตราส่วนที่เหมาะสม
- เสริมด้วยการใช้เชื้อจุลินทรีย์ปฏิปักษ์ เช่น ไตรโคเดอร์มา (Trichoderma asperellum) เพื่อช่วยควบคุมเชื้อราในดินและยับยั้งการแพร่กระจาย
โรคผลเน่าและราดำ (Fruit Rot / Anthracnose)
- สังเกตผลอ่อน หากมีแผลฉ่ำน้ำหรือขอบแผลสีน้ำตาลให้รีบตัดแต่งทิ้งนอกแปลงทันที
- พ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อรา (เช่น กลุ่มโพรคลอราช หรือไดฟีโนโคนาโซล + โพรพิโคนาโซล) โดยเฉพาะบริเวณขั้วผลและผิวผลในช่วงที่ฝนทิ้งช่วงสั้นๆ
โรคใบร่วงและแผลใบไหม้
- พ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อราทางใบเพื่อรักษาสภาพใบอ่อนและใบเพสลาดให้สมบูรณ์ในการสังเคราะห์แสง
3. การจัดการธาตุอาหารและฮอร์โมน
- หลีกเลี่ยงการใส่ปุ๋ยทางดินปริมาณมากในคราวเดียว โดยเฉพาะปุ๋ยไนโตรเจนสูง เพราะจะเร่งการแตกใบอ่อน ซึ่งจะไปแย่งอาหารจากผลอ่อนทำให้ผลร่วง (หางแย้สลัด)
- เน้นการให้ปุ๋ยทางใบ (Foliar Spray) เสริมธาตุอาหารรอง-เสริม เช่น แคลเซียม-โบรอน (Calcium-Boron) เพื่อช่วยให้ขั้วเหนียว ลดการหลุดร่วงของผลอ่อน และเสริมสร้างผนังเซลล์ของผลให้แข็งแรง
- ใช้โพแทสเซียม ฟอสไฟต์ เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันโรคทางท่อน้ำเลี้ยงและช่วยฟื้นฟูสภาพต้นหลังเจอฝนตกหนัก
- ควบคุมการแตกใบอ่อน หากพบว่าต้นกำลังจะแตกใบอ่อนในช่วงติดผล ควรพ่นสารยับยั้งการแตกใบอ่อน (เช่น 0-21-30 หรือสารควบคุมการเจริญเติบโตตามความเหมาะสม) เพื่อป้องกันผลร่วงจากการแย่งอาหาร
4. การจัดการทรงพุ่มและลมพายุ
- ตัดแต่งกิ่งโปร่ง ตัดกิ่งแขนงด้านในที่ทึบอับลมออก เพื่อให้ลมโกรกผ่านทรงพุ่มได้ดี ช่วยลดความชื้นสะสมและลดแรงต้านจากลมพายุไม่ให้กิ่งฉีกหัก
- ค้ำยันกิ่ง สำหรับต้นที่ติดผลดกและอยู่ในจุดที่รับลมแรง ควรใช้ไม้ไผ่ค้ำยันกิ่งหลักและกิ่งที่แบกรับน้ำหนักผลมาก เพื่อป้องกันกิ่งฉีกหรือหักโค่นจากลมมรสุม
